ความเป็นมา      
         เด็กและเยาวชนผู้มีความสามารถพิเศษเป็นทรัพยากรบุคคลที่ประมาณค่ามิได้ของ ประเทศชาติ หากได้รับ การส่งเสริมอย่างเต็มที่ และถูกวิธี เมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ จะสามารถสร้างคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศชาติ ได้อย่างอเนกอนันต์
         สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ในฐานะที่เป็น หน่วยงาน ที่มีหน้าที่โดยตรง ในการนำวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีมาใช้ ในการพัฒนา ประเทศ รวมถึง การส่งเสริมการพัฒนา กำลังคน ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทั้งในภาครัฐและเอกชน ได้ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย (สกว.) ได้ดำเนิน โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพ ทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีมาตั้งแต่ปี 2540 โดยมีเป้าหมาย ที่จะค้นหาเด็กและเยาวชน ที่มีความสามารถพิเศษ ทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี มาให้การส่งเสริมและสนับสนุน ด้วยวิธีการ และรูปแบบที่หลากหลาย ตามความถนัด และความสนใจของแต่ละคน เพื่อพัฒนาเด็ก และเยาวชน เหล่านี้ ให้เพิ่มพูนศักยภาพทางวิทยาศาสตร์อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง จนสามารถก้าวเข้าสู่อาชีพ นักวิทยาศาสตร์/นักวิจัย ที่มีคุณภาพ ของประเทศ

วัตถุประสงค์และเป้าหมาย
         วัตถุประสงค์
         1. เพื่อปลูกฝังให้เด็กและเยาวชนสนใจทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และเข้าใจถึงบทบาทของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ต่อความเจริญก้าวหน้าของประเทศชาติและมนุษยชาติ ตลอดจนมีความเข้าใจและใฝ่รักวิชาชีพนักวิทยาศาสตร์ นักเทคโนโลยี และนักวิจัย
        2. เพื่อเพิ่มจำนวนนักวิทยาศาสตร์ นักเทคโนโลยี และนักวิจัยที่มีคุณภาพเป็นที่ยอมรับในระดับประเทศและระดับนานาชาติ
        3. เพื่อสร้างกลไกและระบบในการเสาะหา คัดเลือก และบ่มเพาะ ผู้มีความสามารถพิเศษ และผู้มีอัจฉริยภาพ ทางวิทยาศาสร์ และเทคโนโลยี ให้มีศักยภาพสูงสุด
         เป้าหมาย แบ่งเป็น 2 ระดับ
         1. ระดับผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( Gifted and Talented Children) ได้แก่เด็ก และเยาวชนไทย ในระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษา จำนวนปีละประมาณ 100 คน ซึ่งเด็กและเยาวชนกลุ่มนี้ จะอยู่ในกระบวนการ ส่งเสริมประสบการณ์และพัฒนาศักยภาพเป็นเวลาประมาณ 1 ปี โดยจะมีการสนับสนุน และติดตามความก้าวหน้า เพื่อให้เข้าสู่อาชีพ ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้มากที่สุด ลักษณะของกิจกรรมสำหรับกลุ่มนี้ซึ่งอยู่ในสถานศึกษาต่างๆ จะประกอบไปด้วย ค่ายวิทยาศาสตร์ โครงงานวิทยาศาสตร์ การให้คำแนะนำโดยนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงและนักเทคโนโลยีพี่เลี้ยง

         2. ระดับผู้มีแววอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี( Genius) คัดเลือกจากกลุ่มแรกปีละประมาณ 10 คน ได้รับ การสนับสนุนจากโครงการในระยะยาว ได้รับทุนการศึกษาและการวิจัยจนกว่าจะสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก และเข้าสู่อาชีพ นักวิชาการและนักวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยมีนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงและนักเทคโนโลยีพี่เลี้ยง ( Mentor) คอยดูแล และให้คำปรึกษา
หน่วยงานรับผิดชอบ

         สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
         สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย (สกว.)
ผู้มีโอกาสสมัคร

         นักเรียนระดับมัธยมศึกษา นิสิต/นักศึกษาระดับอุดมศึกษา ที่มีความสนใจทางด้านวิทยาศาสตร์พื้นฐาน คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ประยุกต์ วิศวกรรมศาสตร์ วิทยาศาสตร์การแพทย์คอมพิวเตอร์

         ผู้ที่ได้รับทุนจากโครงการส่งเสริมและพัฒนาวิทยาศาสตร์อื่นๆ เช่น โครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษ ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (โครงการ พสวท.) โครงการจัดส่งผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ โอลิมปิกระหว่างประเทศโอลิมปิกวิชาการ โครงการชนะเลิศการประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์ โครงการช้างเผือกปูนชีเมนต์ ฯลฯ โดยจะได้รับสิทธิ์เพิ่มเติมจากทุนที่ได้รับอยู่แล้ว

         ผู้ที่มีความสนใจและมีความมุ่งมั่นที่จะทำงานวิจัย ร่วมกับนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงได้ ในระหว่างที่ศึกษาอยู่ในหลักสูตร ของสถาบันตนเองได้ ทั้งนี้การปฏิบัติงานดังกล่าว สามารถทำได้นอกเหนือเวลาเรียนปกติ
โอกาสที่จะได้รับ
         เด็กและเยาวชนไทยที่ได้รับการคัดเลือกเข้าโครงการ จะได้รับการส่งเสริมพัฒนาความสามารถทางวิทยาศาสตร์ โดยแบ่งเด็กและเยาวชนผู้เข้าร่วมโครงการเป็น 2 กลุ่ม คือ
1. กลุ่มผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ( Gifted and Talented Children)
         เด็กและเยาวชนกลุ่มนี้จะอยู่ในโครงการเป็นรายปี จำนวนปีละประมาณ 100 คน ซึ่งจะได้รับการ
สนับสนุนและส่งเสริม ให้เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ดังนี้
         ค่ายวิทยาศาสตร์ ประกอบด้วยกิจกรรมการทดลองด้านวิทยาศาสตร์ การบรรยายพิเศษ ทัศนศึกษานอกสถานที่ กิจกรรมสันทนาการ

         โครงงานวิทยาศาสตร์ โดยเด็กและเยาชนแต่ละคนจะได้รับการสนับสนุนทุนในการทำ โครงงานวิทยาศาสตร์

         การมีนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงและนักเทคโนโลยีพี่เลี้ยง( Mentor) คอยดูแลและให้คำปรึกษา
2. กลุ่มผู้มีแววอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี( Genius)
         คัดเลือกจากเด็กและเยาวชนจากกลุ่มแรกปีละประมาณ 10 คน ได้รับการสนับสนุนจากโครงการในระยะยาว เพื่อการเตรียมตัวเข้าสู่อาชีพนักวิชาการ นักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ในประเทศไทยได้อย่างเหมาะสม โดยไม่มีเงื่อนไขผูกพันในการรับทุน ซึ่งจะมีโอกาสดังนี้
         รับทุนการศึกษาระยะยาว ตั้งแต่ชั้นปีที่ได้เข้าร่วมโครงการ จนถึงปริญญาเอกและรวมถึงการฝึกวิจัย หลังปริญญาเอก ทั้งในและต่างประเทศ
         ได้รับการดูแลและให้คำปรึกษาจากนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงและนักเทคโนโลยีพี่เลี้ยง (Mentor) ตลอดระยะเวลาที่อยู่ในโครงการ
         เข้าร่วมกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น การฝึกอบรมระยะสั้นเพื่อฝึกทักษะทางด้านวิทยาศาสตร์ การประชุมสัมมนา ทั้งใน และต่างประเทศ การอบรมด้านภาษา และคอมพิวเตอร์ เป็นต้น
         ได้รับทุนสนับสนุนในการทำงานวิจัยร่วมกับนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยง
ความคาดหวังของโครงการ
         เป็นกลไกที่จะพัฒนา ผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีให้เป็นนักวิชาการ นักวิจัย และนักวิทยาศาสตร์ ที่มีคุณภาพ และทำประโยชน์ต่อประเทศชาติได้เต็มศักยภาพ
         ปลูกฝังเด็กและเยาวชนให้มีใจรักวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น
         มีจำนวนนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ที่มีความสามารถของประเทศเพิ่มขึ้น
         มีผลงานวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้นทุกปี
ตารางกิจกรรมโครงการ
         เปิดสมัคร เดือนสิงหาคม - เดือนธันวาคม ของทุกปี
         คัดเลือกจากใบสมัคร เดือนมกราคม ปีถัดไป
         สอบสัมภาษณ์ เดือนกุมภาพันธ์ ปีถัดไป
         ประกาศผลการคัดเลือก เดือนมีนาคม ปีถัดไป
         เข้าร่วมกิจกรรมค่ายวิทยาศาสตร์ พฤษภาคม/ตุลาคม/เมษายน ของปีถัดไป
         ทำโครงงานวิทยาศาสตร์ พฤษภาคม – ธันวาคม ของปีถัดไป ศูนย์ประสานงานกลาง
โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับเด็กและเยาวชน
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
111 อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย
ถนนพหลโยธิน ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง
จังหวัดปทุมธานี 12120
โทรศัพท์ 0-2564-7000 ต่อ 1434,1436  
โทรสาร 0-2564-7004
e-mail : jstp@nstda.or.th
http://www.nstda.or.th/jstp/